Denetimli serbestlik

Denetimli serbestlik, hapis cezasının bir kısmının cezaevi dışında, yükümlülüklere bağlı olarak infaz edilmesidir. Asalet Hukuk Bürosu’nda bu kurum, “dışarı çıktı, bitti” diye kapanan bir kapı değildir. Yükümlülük ihlali, yeniden kapalı infaza dönüş ve infaz hâkimliği şikâyeti, dışarıdaki hayatın parçası olmayı sürdürür.

5275 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri ve Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, kimin hangi şartla bu yola gireceğini çizer. Açık ceza infaz kurumunda bulunma, kalan ceza, suç türü ve iyi hâl, kapının üç-dört kilididir. 15 yıl Cumhuriyet savcılığı boyunca bu yazışmaların infaz savcılığı ve kurum arasında nasıl döndüğü görülmüştür. Dilekçe, kilitleri tek başına açmaz; evrak açar.

Açık kuruma ayrılma

Denetimli serbestlik, çoğu dosyada açık kurumdan sonra konuşulur. Kapalıda duran hükümlü, önce açık kuruma ayrılma şartlarını sorar. Ayrılmama kararı, gerekçeli olmalıdır. Gerekçe, soyut “sakıncalıdır” cümlesinden ibaretse, infaz hâkimliği yolu açılır. Bu tartışma, infaz hukukunun sık işidir.

Suç istisnaları vardır. Bazı suçlar, denetimli serbestlik veya açık kurum bakımından daha dar rejimde durur. İstisna listesi, hükmün maddesine bakılarak okunur. Yanlış madde ezberi, yanlış umut doğurur. Büro, bu yüzden hükmü görmeden “çıkarsınız” demez.

Yükümlülükler

Dışarıdaki infaz, imza, belirli bir yerde barınma, eğitim veya çalışma, alkol-uyuşturucu programı, mağdura yaklaşmama gibi yükümlülükler getirebilir. Yükümlülük, kişiye göre belirlenir. İhlal, her seferinde kasıtlı kaçış değildir; iş, hastalık, ulaşım, yanlış tebligat da olur. İhlalin mazereti, belgelenir. Belgesiz anlatı, müdürlük kaydında “uymadı” diye kalır.

Uyuşturucu dosyalarından gelen yükümlülükler, uyuşturucu madde suçlarındaki tedavi-denetim rejimleriyle karışabilir. İki rejim ayrı dosyalarda durur; kişi her ikisine birden tabi olabilir. Karışıklık, ihlal üretir. Müdafiin işi, yükümlülük listesini müvekkile düz cümlelerle okumaktır.

İhlal ve geri dönüş

İhlal iddiasında savunma hakkı vardır. Karar, otomatik kapalı cezaevi olmak zorunda değildir; fakat olabilir. İtiraz, infaz hâkimliğine gider. Süre kısadır. Asalet Hukuk Bürosu, ihlal yazısı gelir gelmez evrak ister: tebligat, imza çizelgesi, sağlık raporu, işveren yazısı. Koşullu salıverilme yakınındaki bir ihlal, her iki kapıyı da etkiler.

Yakınların rolü

Yakınlar, barınma ve iş belgesi toplayarak dosyaya yardım eder. Avukatın yerini tutmazlar. “Biz dilekçe yazdık, kayboldu” şikâyeti sık gelir. Kayıt numarası, evrakın aslı, tebligat: bunlar olmadan kayıp aranmaz. Büro, infaz işlerinde de dosyayı başka avukata devretmez. Ceza davasını bilen avukat, infaz evrakındaki maddeyi de tanır.

İstanbul’da denetimli serbestlik müdürlükleri ilçelere göre değişir. Tebligat, eski adrese gider; kişi taşınmıştır. Adres değişikliği bildirilmezse, yoklamada “gelmedi” yazılır. Bu sıradan ayrıntı, ihlal dosyasının yarısını doldurur. Büro, ilk görüşmede güncel adres ve telefonu not eder. Küçük iş gibi durur; infazda küçük iş yoktur.

İşveren yazısı, kira sözleşmesi, aile hekimi raporu: bunlar dilekçenin süsü değil, yükümlülüğün yerine getirilebilir olduğunun kanıtıdır. İdare, “dışarıda duracak yer yok” gerekçesini bazen kapalı yazmaz; uygulamada bu gerekçe dosyayı geciktirir. Belge, gecikmeyi konuşulur kılar. Belge yoksa, yükümlülük listesi kişiye ağır gelir ve ihlal riski artar. Bu da infazı uzatır; uzatma, evrakla konuşulur, tahminle değil. Tahmin, yakını hayal kırıklığına uğratır; evrak, en azından tartışılacak bir zemin verir.

Görüşme Bahçelievler’deki ofiste randevu iledir. Cezaevinden veya denetim müdürlüğünden gelen acil yazı için telefon ve WhatsApp kullanılır. Ceza hukuku evresi kapanmış olsa bile infaz, büronun işi olmayı sürdürür. Yakın, yazıyı fotoğraflayıp gönderebilir; asıl takip yine evrak numarası ve tebligat üzerinden yürür. Fotoğraf ilk bakış içindir; kararın aslı olmadan infaz hâkimliğine gidilmez.